бу видеодан къырымтатар тилине икяелернинъ терджимеси!
1944 сенеси майыс 18-де юзь берген сюргюнлик акъкъында къырымтатарлар...
---
яралы баба джебэден 6 айгъа раатлыкъкъа къайтты. майыс 18 куню аскерлер къапуны къакъып, азырланмакъны эмир эттилер. бизни эда этип, меркезге алып бардылар, анда бутюн кой бар эди! балалар агълай, къартлар дуа окъуйлар. кимнинъ элинде шейлер олгъан уфакъ бир богъча бар, кимнинъдир бир шейи ёкъ. эвге аш алмакъ ичюн къайтмакъ истедим, лякин аскерлер мени кирсетмедилер. бизни айванлар ташыгъан вагонларгъа зорнен отуртып, озьбекистангъа алып кеттилер.
башта къолай олмады. бизге бир озьбек къадынынынъ азбарында коше бердилер. биз анда чокъ вакъыт яшадыкъ. тёшек ёкъ эди, ерге пирнич саманыны тёшеп, пальтомызны ястыкъ яптыкъ.
озьбеклер бизге сонъра айттылар ки, оларгъа къырымтатарлар халкъ душманы, саткъынлар, биз немселерге ярдым этемиз, деп айталар. бу ойле бир хорлукъ эди!
ремзие джемилева, 89 яшында, акъмесджит шеэри
---
мен ялта районынынъ ай-василь коюнде догъдым. меним къорантамда 4 бала бар эди. ибрагим бабасы алман уджюминден эвель сарабуз шеэриндеки аэродромда чалыша эди, битамлар 1939 сенесинден берли ордуда хызмет этелер. бири прагагъа, экинджиси алманиягъа барып етти.
1944 сенеси апрель айында бизимкилер къайтып кельдилер, майыс 18-де бизни саба саат экиде уянтып, мектеп азбарына сюрю-сюрюнен кирсеттилер. тюфлю аскерлер бизни багъчасарайгъа алып кеттилер, сонъра поезднен бир озюмни орта асиягъа ёлладылар. мен о вакъыт 14 яшында эдим.
поездде эксериетнен балалар ве къартлар бар эди. аш-сув ёкъ эди, чокълары ёлда хасталанып ольдилер. джесетлер тап ёлда къалдырылгъан эди.
мен 87 яшында олам, олгъан шейлерни енъип оламайым. не ичюн бизге бойле яптылар?алкъымыз мераметли, ишкир, ич кимсеге яманлыкъ япмагъан. не ичюн?
халил сары, 87 яшында, акъмесджит шеэри
---
саба эрте янымызгъа совет аскерлери келип, шейлерни топламакъны эмир эттилер. еди адамны вагонларгъа юклеп, озьбекистангъа алып кеттилер. мен бир кучюк ун торбасыны элиме алдым, амма аскерлер оны алып кеттилер ве вагонгъа мингенимизнен аттылар. анда пек къалабалыкъ ве тыкъынтылы эди. ёл бою чокъ къартлар, яш балалар эляк олдылар. вагонлардан джесетлерни чыкъардылар, лякин коммеге рухсет бермедилер.
башта адамлар бизге ярамай мунасебетте булундылар, сонъра бизим агрессив олмагъанымызны корип, вазиет яхшылашты.
1991 сенеси къырымгъа къайттыкъ: башта перекопкъа, сонъра исе судакъа. шимди сагълыгъым пек яхшы дегиль: тез ёрулдым, эшитювим де къыйынлашам. лякин эсасы шу ки, мен эвде.
судаве акифеева, 90 яшында, судакъ
---
саба эрте судакъ районынынъ ай-серез коюндеки эвимизге эки аскер ве бир офицер кельдилер. керек шейлерни топламакъ ичюн бизге 2 дакъкъа вакъыт бердилер. бизни машинанен кефеге кетирип поездгъа отуртып, озьбекистангъа ёлладылар. бизни не ашаттылар, не сув бердилер. чокъ адам ёлда эляк олды, оларнынъ джесетлери станцияларда тышкъа атылды.
бизни самаркъанд янындаки бир эвге ерлештирдилер, анда не пенджере, не къапу бар эди; оданынъ ортасында атеш якъып, ойле къызындыкъ. бизге эр кунь 200 грамм богъдай бере эдилер, изинсиз къомшу койдеки догъмушларымызгъа барып оламай эдик: бизни апсханеге къапата биле эдилер.
ерли озьбеклер бизге яхшы мунасебетте булундылар, олар пек мусафирчен инсанлар.
ахмед бекиров, 92 яшында, ай серез
---
мен къарасувбазар районынынъ къуртлукъ коюнде догъдым. 1942 сенеси коюмизни партизанларнен багълары ичюн немселер якътылар. биз азамат коюне дайымызгъа яшамагъа кочип кельдик, о дженкке кетти.
1944 сенеси бизлерни кучелеклер киби трен вагонларына аттылар ве озьбекистангъа ёлладылар. бизим къорантамызда беш бала бар эди. сюргюнликтен 3 ай кечкен сонъ бабам ольди, кучюк къыз къардашым ачлыкътан ольди, анам исе тиф хасталыгъынен хасталанып бутюнлей сагъыр олды. озьбекистанда бутюн къоранталар ольди.
бутюн майыс айында агълаймыз. бизим агърымызны тек башындан кечиргенлер анълайджакълар.
зевиде исмаилова, 82 яшында, акъмесджит шеэри
@pocconf
