Ἡ ἐπίσκόπισης, ἡ ἐνατένισις τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων καταδεικνύει ὅτι αὐτὰ ἐκπορεύονται ἀπὸ ἀνθρωπίνην δραστηριότητα, πρᾶξιν ἢ παράληψιν ἀναφαινομένην καὶ ἐκτυλισσομένην κατὰ δύο σταθερὰς κατευθύνσεις. Εἴτε κατὰ καθῆκον εἴτε κατὰ συμπέρασμα.
Ἡ κατὰ καθῆκον ἀνθρωπίνη δραστηριότης ἔχει δύο χαρακτηριστικά: τὴν ἀτομικότητα και τὴν αὐτάρκειαν. Ἂς λάβωμεν ὡς παράδειγμα τὸν πρωτοδίκην ἀνακρικτὴν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ νομοτύπως, δηλ. δι᾿ ἐγγράφου παραγγελίας τοῦ οἰκείου εἰσαγγελέως, ἡ ἀνακριτικη διερεύνησις ἑνὸς ἐγκλήματος, τῆς δολοφονίας ἀνθρώπου.
Ἡ ἀτομικότης τῆς κατὰ νόμον ἐνεργείας τοῦ ἀνακριτοῦ αὐτοῦ καταδηλοῦται ἐκ τοῦ ὅτι μόνον αὐτὸς ὁ συγκεκριμένος ἀνακριτὴς ἠμπορεῖ, ἐπιτρέπεται καὶ ὀφείλει καὶ δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν παραγγελθεῖσαν ἀνάκρισιν. Κανένα τρίτος, ἔστω καὶ ἂν αὐτος ὁ τρίτος εἶνε ἐπ᾿ ἴσης ἀνακριτής.
Ἡ ἐπάρκεια τῆς κατὰ καθῆκον ἐνεργείας καταδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι αὐτὴ δὲν προϋποθέτει ὅτι καὶ τὰ ἄλλα ὑποκείμενα τοῦ ἐννόμου βίου, οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι, ἐπιτελοῦν ἢ δὲν ἐπιτελοῦν ἢ πῶς ἐπιτελοῦν τὸ ἰδικόν των καθῆκον. Ἐξ ἄλλου ἡ θεώρησις τῆς κατὰ τὸ συμφέρον ἀνθρωπίνης ἐνεργείας σταθμίζει τὴν ὀφελημότητα αὐτῆς, ἡ ὁποία εἶνε εἰς τὴν πραγματικότητα πολυεπίπεδος.
Εἰς τὸ παράδειγμα τοῦ δικαστοῦ ἀνακριτοῦ ποὺ προεξέτασα, ἐὰν αὐτὸς προεχόμενος εἰς κατὰ νόμον π.χ. εἰς προφυλάκισιν ὑπότου τῆς δολοφονίας, εὐεργετεῖ συγχρόνως καὶ τὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ καὶ ἀπαιτεῖ νὰ διώκονται τὰ διαπραττόμενα ἐγκλήματα, ἀλλὰ συγχρόνως βλάπτει ἄλλους. Ἀμέσως μὲν τὸν προφυλάκιζόμενον, διότι τοῦ στερεῖ τὴν προσωπικήν του ἐλευθερίαν, ἐμμέσως δὲ καὶ τὴν οἰκογένειάν του· ὅταν αὐτὸς εἶνε ὁ μόνος ἐργαζόμενος μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειας καὶ ἔτσι αὐτὴ στερεῖται μὲ τὴν προφυλάκισιν τῶν ἀναγείων πρὸς περαιτέρω διαβίωσίν της.
Ἡ κατὰ τὴν 22αν Μαΐου 1963 δολοφονία τοῦ βουλευτοῦ τῆς Ἀριστερᾶς, Γρηγορίου Λαμπράκη, ὁ βαρὺς τραυματισμὸς τοῦ ἐπ᾿ ἴσης βουλευτοῦ τῆς Ἀριστερᾶς, Γεωργίου Τσαρουχᾶ, καὶ τὰ ἄλλα ἀδικήματα, λιθοβολισμὸς τῆς αἰθούσης ὅπου ἡ ὁμιλία Λαμπράκη -κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας - ἐπίσης κακοποιήσεις καὶ ἄλλων πολιτῶν, ὀφείλονται εἰς δραστηριότητα, πράξεις καὶ παραλήψεις αὐτοῦ τοῦ ἐπίσημου κράτους: κρατικῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὀργάνων. Συγκεκριμένως εἰς κύκλους τῆς ἡγεσίας τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ἐκνόμως ἐνεργοῦσα αὐτὴν παρακρατικῶς διὰ τὴν τέλεσιν τῶν ἐγκλημάτων αὐτῶν ἁπλῶς ἐποδηγέτησε τὰς ἐγκληματικὰς ὑπηρεσίας ἀνθρώπων τῆς κοινωνικῆς ὑποστάθμης.
Ἡ ἀνάκρισις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἀνετέθη εἰς ἐμέ, ἕνα ἀπὸ τοὺς τέσσαρας ὑπηρετοῦντας τότε ἀνακριτὰς τοῦ πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, καὶ βεβαίως διεξεπαιρέωσα τὴν ἀνάκρισιν ἐκτενεστάτην καὶ ἐντελεστάτην, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐκ τῆς ὁποίας προέκυψαν αὐτὰ τὰ ὁποῖα προεῖπα, ὅτι δηλ. τὰ ἐγκλήματα ἐξετελέσθησαν διὰ κρατικῶν ὀργάνων τὰ ὁποῖα ἐποδηγέτησαν τὰς ἐγκληματικὰς ὑπηρεσίας ἀνθρώπων τῆς κοινωνικῆς ὑποστάθμης.
Πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι τὸν ἴδιον χαρακτῆρα τῆς κατὰ καθῆκον ἐνεργείας διὰ νὰ πληροφορηθῇ, διὰ νὰ γνωρίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὴν ἀλήθειαν τῆς ὑποθέσεως Λαμπράκη – διότι καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ τμῆμα τῆς ἰδικῆς του ἱστορίας – τὴν διεξήγαγε, τὴν κατέγραψε ὄχι τρίτος, ἀλλὰ ἐγὼ ὁ ἐνεργήσας τὴν δικαστικὴν αὐτὴν ἀνάκρισιν ὡς καὶ τὰ ἐπακόλουθα αὐτῆς. Τὰ ἐπακόλουθα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἡ ἀποχαλήνωσις· κατ᾿ ἀρχήν, τὸ ναυάγιον τῆς δικαστικῆς ὑποθέσεως Λαμπράκη μὲ τὴν παμψηφεὶ ἀθωωτικὴν ἐτυμηγορίαν τῶν ἐνόρκων τοῦ κακουργειοδικείου Θεσσαλονίκης καὶ βεβαίως ἀκολούθως μὲ τὴν ἐκδίκησιν τῶν δυνάμεων τῆς ἀνωμαλίας εἰς βάρος τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ τῶν ὅσων δικαστικῶν καὶ εἰσαγγελικῶν προσώπων ἀνεμείχθησαν ὑπηρεσιακῶν κατὰ τὴν προδικασίαν μὲ τὴν ὑπόθεσιν Λαμπράκη.
Περαίνων θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ ἀπευθύνω πρὸς ὅλους τοὺς παρισταμένους, Μακαριώτατε προτίστως εἰς ἐσᾶς, τὴν κυρίαν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς καὶ τὰ λοιπὰ ἀξιόλογα στελέχη τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἓν μέγα εὐχαριστῶ διὰ τὴν παρουσίαν των κατὰ τὴν σημερινὴν παρουσίασιν τοῦ βιβλίου.
Ἡ κατὰ καθῆκον ἀνθρωπίνη δραστηριότης ἔχει δύο χαρακτηριστικά: τὴν ἀτομικότητα και τὴν αὐτάρκειαν. Ἂς λάβωμεν ὡς παράδειγμα τὸν πρωτοδίκην ἀνακρικτὴν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ νομοτύπως, δηλ. δι᾿ ἐγγράφου παραγγελίας τοῦ οἰκείου εἰσαγγελέως, ἡ ἀνακριτικη διερεύνησις ἑνὸς ἐγκλήματος, τῆς δολοφονίας ἀνθρώπου.
Ἡ ἀτομικότης τῆς κατὰ νόμον ἐνεργείας τοῦ ἀνακριτοῦ αὐτοῦ καταδηλοῦται ἐκ τοῦ ὅτι μόνον αὐτὸς ὁ συγκεκριμένος ἀνακριτὴς ἠμπορεῖ, ἐπιτρέπεται καὶ ὀφείλει καὶ δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν παραγγελθεῖσαν ἀνάκρισιν. Κανένα τρίτος, ἔστω καὶ ἂν αὐτος ὁ τρίτος εἶνε ἐπ᾿ ἴσης ἀνακριτής.
Ἡ ἐπάρκεια τῆς κατὰ καθῆκον ἐνεργείας καταδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι αὐτὴ δὲν προϋποθέτει ὅτι καὶ τὰ ἄλλα ὑποκείμενα τοῦ ἐννόμου βίου, οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι, ἐπιτελοῦν ἢ δὲν ἐπιτελοῦν ἢ πῶς ἐπιτελοῦν τὸ ἰδικόν των καθῆκον. Ἐξ ἄλλου ἡ θεώρησις τῆς κατὰ τὸ συμφέρον ἀνθρωπίνης ἐνεργείας σταθμίζει τὴν ὀφελημότητα αὐτῆς, ἡ ὁποία εἶνε εἰς τὴν πραγματικότητα πολυεπίπεδος.
Εἰς τὸ παράδειγμα τοῦ δικαστοῦ ἀνακριτοῦ ποὺ προεξέτασα, ἐὰν αὐτὸς προεχόμενος εἰς κατὰ νόμον π.χ. εἰς προφυλάκισιν ὑπότου τῆς δολοφονίας, εὐεργετεῖ συγχρόνως καὶ τὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ καὶ ἀπαιτεῖ νὰ διώκονται τὰ διαπραττόμενα ἐγκλήματα, ἀλλὰ συγχρόνως βλάπτει ἄλλους. Ἀμέσως μὲν τὸν προφυλάκιζόμενον, διότι τοῦ στερεῖ τὴν προσωπικήν του ἐλευθερίαν, ἐμμέσως δὲ καὶ τὴν οἰκογένειάν του· ὅταν αὐτὸς εἶνε ὁ μόνος ἐργαζόμενος μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειας καὶ ἔτσι αὐτὴ στερεῖται μὲ τὴν προφυλάκισιν τῶν ἀναγείων πρὸς περαιτέρω διαβίωσίν της.
Ἡ κατὰ τὴν 22αν Μαΐου 1963 δολοφονία τοῦ βουλευτοῦ τῆς Ἀριστερᾶς, Γρηγορίου Λαμπράκη, ὁ βαρὺς τραυματισμὸς τοῦ ἐπ᾿ ἴσης βουλευτοῦ τῆς Ἀριστερᾶς, Γεωργίου Τσαρουχᾶ, καὶ τὰ ἄλλα ἀδικήματα, λιθοβολισμὸς τῆς αἰθούσης ὅπου ἡ ὁμιλία Λαμπράκη -κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας - ἐπίσης κακοποιήσεις καὶ ἄλλων πολιτῶν, ὀφείλονται εἰς δραστηριότητα, πράξεις καὶ παραλήψεις αὐτοῦ τοῦ ἐπίσημου κράτους: κρατικῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὀργάνων. Συγκεκριμένως εἰς κύκλους τῆς ἡγεσίας τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ἐκνόμως ἐνεργοῦσα αὐτὴν παρακρατικῶς διὰ τὴν τέλεσιν τῶν ἐγκλημάτων αὐτῶν ἁπλῶς ἐποδηγέτησε τὰς ἐγκληματικὰς ὑπηρεσίας ἀνθρώπων τῆς κοινωνικῆς ὑποστάθμης.
Ἡ ἀνάκρισις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἀνετέθη εἰς ἐμέ, ἕνα ἀπὸ τοὺς τέσσαρας ὑπηρετοῦντας τότε ἀνακριτὰς τοῦ πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, καὶ βεβαίως διεξεπαιρέωσα τὴν ἀνάκρισιν ἐκτενεστάτην καὶ ἐντελεστάτην, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐκ τῆς ὁποίας προέκυψαν αὐτὰ τὰ ὁποῖα προεῖπα, ὅτι δηλ. τὰ ἐγκλήματα ἐξετελέσθησαν διὰ κρατικῶν ὀργάνων τὰ ὁποῖα ἐποδηγέτησαν τὰς ἐγκληματικὰς ὑπηρεσίας ἀνθρώπων τῆς κοινωνικῆς ὑποστάθμης.
Πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι τὸν ἴδιον χαρακτῆρα τῆς κατὰ καθῆκον ἐνεργείας διὰ νὰ πληροφορηθῇ, διὰ νὰ γνωρίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὴν ἀλήθειαν τῆς ὑποθέσεως Λαμπράκη – διότι καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ τμῆμα τῆς ἰδικῆς του ἱστορίας – τὴν διεξήγαγε, τὴν κατέγραψε ὄχι τρίτος, ἀλλὰ ἐγὼ ὁ ἐνεργήσας τὴν δικαστικὴν αὐτὴν ἀνάκρισιν ὡς καὶ τὰ ἐπακόλουθα αὐτῆς. Τὰ ἐπακόλουθα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἡ ἀποχαλήνωσις· κατ᾿ ἀρχήν, τὸ ναυάγιον τῆς δικαστικῆς ὑποθέσεως Λαμπράκη μὲ τὴν παμψηφεὶ ἀθωωτικὴν ἐτυμηγορίαν τῶν ἐνόρκων τοῦ κακουργειοδικείου Θεσσαλονίκης καὶ βεβαίως ἀκολούθως μὲ τὴν ἐκδίκησιν τῶν δυνάμεων τῆς ἀνωμαλίας εἰς βάρος τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ τῶν ὅσων δικαστικῶν καὶ εἰσαγγελικῶν προσώπων ἀνεμείχθησαν ὑπηρεσιακῶν κατὰ τὴν προδικασίαν μὲ τὴν ὑπόθεσιν Λαμπράκη.
Περαίνων θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ ἀπευθύνω πρὸς ὅλους τοὺς παρισταμένους, Μακαριώτατε προτίστως εἰς ἐσᾶς, τὴν κυρίαν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς καὶ τὰ λοιπὰ ἀξιόλογα στελέχη τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἓν μέγα εὐχαριστῶ διὰ τὴν παρουσίαν των κατὰ τὴν σημερινὴν παρουσίασιν τοῦ βιβλίου.