ПИЛОТСЫЗ ОЧУ АППАРАТЫ
Хәзер бу очкычның ни икәнен белмәгән кеше калмагандыр инде. Ялгышмасам, пилотсыз очу аппараты термины дөнья телләренә инглиз теле аша таралган. Татар телендә ул, күпчелек фәнни атамалар кебек үк, рус теленнән тәрҗемә итү юлы белән ясалган дип аңлыйм. Гомумән, миндә ул сорау тудырмый. Бер генә нечкәлек бар: аны татарча кыскартыбрак пилотсыз очкыч дип тә була бугай. Кайберәүләр, бик тырышып, самолёт ✈️ урынына очкыч сүзен кулланса да, термин буларак ул нәкъ «очу аппараты 🛩🚁🚀» дигәнне белдерә.
⏺ Шул ук вакытта мондый озын терминнарны кыскарту һәр телдә диярлек таралган. Мәсәлән, рус телендә беспилотный летательный аппарат дип тутырып әйтү белән бергә БПА, соңгы арада ешрак БПЛА дигән кыскартмалары да кулланыла. Кайбер хөкүмәт сайтларының татарча версияләрендә пилотсыз очу аппараты янәшәсендә әлеге русча БПЛА дип тә язалар икән. Ләкин болай рус кыскартылмасын алуның бер дә кирәге юк бит. Без үзебезнең телдә кыскарта алмыйбызмыни?
⏺ Төрки телләрнең күбесендә бу термин безгә шактый яхшы аңлашыла: башк. пилотһыҙ осоу аппараты, кырг. 🇰🇬 учкучсуз учуучу аппарат. Аның кыскартылма вариантын ясаган телләр дә бар: каз. 🇰🇿 ұшқышсыз ұшу аппараты → ҰҰА, азәр. 🇦🇿 pilotsuz uçuş aparatı → PUA, үзб. 🇺🇿 uchuvchisiz uchish apparati → UUА, төр. 🇹🇷 insansız hava aracı → İHA.
⏺ Күргәнебезчә, болар үз телләрендәге терминны кыскарталар, читтән алмыйлар. Татарча да шул юл белән барырга һәм кыскартылган вариантны ПОА дияргә бик мөмкин.
Хәзер бу очкычның ни икәнен белмәгән кеше калмагандыр инде. Ялгышмасам, пилотсыз очу аппараты термины дөнья телләренә инглиз теле аша таралган. Татар телендә ул, күпчелек фәнни атамалар кебек үк, рус теленнән тәрҗемә итү юлы белән ясалган дип аңлыйм. Гомумән, миндә ул сорау тудырмый. Бер генә нечкәлек бар: аны татарча кыскартыбрак пилотсыз очкыч дип тә була бугай. Кайберәүләр, бик тырышып, самолёт ✈️ урынына очкыч сүзен кулланса да, термин буларак ул нәкъ «очу аппараты 🛩🚁🚀» дигәнне белдерә.
⏺ Шул ук вакытта мондый озын терминнарны кыскарту һәр телдә диярлек таралган. Мәсәлән, рус телендә беспилотный летательный аппарат дип тутырып әйтү белән бергә БПА, соңгы арада ешрак БПЛА дигән кыскартмалары да кулланыла. Кайбер хөкүмәт сайтларының татарча версияләрендә пилотсыз очу аппараты янәшәсендә әлеге русча БПЛА дип тә язалар икән. Ләкин болай рус кыскартылмасын алуның бер дә кирәге юк бит. Без үзебезнең телдә кыскарта алмыйбызмыни?
⏺ Төрки телләрнең күбесендә бу термин безгә шактый яхшы аңлашыла: башк. пилотһыҙ осоу аппараты, кырг. 🇰🇬 учкучсуз учуучу аппарат. Аның кыскартылма вариантын ясаган телләр дә бар: каз. 🇰🇿 ұшқышсыз ұшу аппараты → ҰҰА, азәр. 🇦🇿 pilotsuz uçuş aparatı → PUA, үзб. 🇺🇿 uchuvchisiz uchish apparati → UUА, төр. 🇹🇷 insansız hava aracı → İHA.
⏺ Күргәнебезчә, болар үз телләрендәге терминны кыскарталар, читтән алмыйлар. Татарча да шул юл белән барырга һәм кыскартылган вариантны ПОА дияргә бик мөмкин.
«Болай кыскарту дөрес булмый, чөнки ПОА дигәннән пилотсыз да, пилотлы да очу аппараты аңлашыла ала», – дигән фикер дә әйтелде, ләкин мин берничә телдә пилотлы очу аппараты дигәнгә килә торган сүз эзләп карадым, таба алмадым.