ЯШЕРЕН ТЕЛ
Әти белән әнинең без энем белән аңлый алмый торган телләре 👅 бар иде. Соңрак без аның серенә төшендек тә, ул телнең кирәге калмады. Беркөн барыбыз бергә җыелган чакта, шуны искә төшереп көлешеп алдык.

🫟 Формула белән бирсәң, ул тел болай булыр иде:

тартык + сузык (иҗек) > тартык + сузык + ф + шул ук сузык.

Мәсәлән: «Тифизеферәфәк буфул, софыңгафа кафалафабыфыз. Тыфыштафа сафалкыфын ификәфән. Җыфылыфырафак кифиефен» 🤯. Ягъни: «Тизрәк бул, соңга калабыз. Тышта салкын икән. Җылырак киен».

🫟 Тел белемендә мондый яшерен телләрнең төрләрен, максатларын өйрәнәләр. Алар төрле җәмгыятьтә, хәтта төрле коллективларда була ала. Нигездә барысы да сөйләшкәнне читләр аңламасын өчен кулланыла.

🫟 Менә без куллана торган яшерен телнең дә үз исеме бар, ул инфиксация дип атала икән. Инфиксация ул сүз уртасына ниндидер кушымча (инфикс) кыстыру. Безнең очракта һәр иҗеккә -фа-, -фә-, -фи- һ. ш. ише өстәмәләр (кыстырмалар дисәм дә ялгыш түгелдер) кыстыру булып чыга.

🫟 Шуңа бәйле рәвештә тагын бер кызык искә төште. Һич онытмыйм, моны әнинең энесе көтү көткәндә өйрәткән иде:

Натри раба пердәнкү,
Ныңа шыба пергәнкү,
Реб мыскакыр, реб керткәчи
Ына шаба тергәнбө.

Шәйләп алгансыздыр инде. Монда беренче иҗек сүзнең ахырына килеп кушыла. Әгәр сүз бер генә иҗекле булса, ул арттан алга әйтелә.

🫟 Мондый күренешләр татар тел белемендә һич өйрәнелмәгән бугай. Мәгәр татарның яшерен телләре, аларның башка төрләре һичшиксез бар. Шуларны барлыйсы иде бит.