Ханзаман 🖋

❓ “Халыҡ знает” һәм Тайфун Ҡоролтаевичтың Ростислав Мырҙағолов* менән бәйләнеше бармы?
 
Һуңғы йылдарҙа “Тайфун Ҡоролтаевич” псевдонимы менән билдәлелек яулаған квнщик, стендап-комик Фидан Ҡолмөхәмәтовтың сит ил агенты, эсктремист Ростислав Мырҙағоловҡа мөнәсәбәте булыуы ихтимал, тип яҙа ҡайһы бер ТГ-каналдар. Быға нимә этәргән?
 
Баҡтиһәң, 2020 йылдың февралендә, ул саҡта Башҡортостанда юғарыла эшләгән Ростислав Мырҙағолов* үҙенең пассияһы Ульяна Тригубчак өсөн Башҡортостан юлдаш каналында “Вәссәләм” тигән тапшырыу астырған һәм уға “иптәшкә” Фидан Ҡолмәхәмәтов телевидениеға эшкә алынған. Ростислав Мырҙағолов* китеү менән тапшырыу ябылған.
 
Мырҙағолов* менән Тригубчак Испанияға яңы “медиа-проекттар” сығарырға ҡасҡан һәм шул осорҙа Фидан Ҡолмөхәмтов уйлап табылған партия лидеры – Тайфун Ҡоролтаевич булып киткән. Мырҙағолов* та был мәлдә ваҡытын бушҡа уҙғармай, үҙе кеүек үк сит ил агенты һәм террорсы Михаил Ходорковскийҙың медиапроекттарына бәйле урынға эшкә төшөп, алдына ҡуйылған мәсьәләне – йәмәғәт фекере лидерҙарын булдырыуҙы хәл итергә тотона.
 
Был хаҡта яҙған ТГ-каналдар Фидан Ҡолмөхәмәтов Украина дәүләт разведка идаралығы ҡуйған маҡсаттарҙы үтәгән Мырҙағоловҡа ҡарата яҡшы мөнәсәбәтен асыҡ белдерә, тип иҫбатлай. Мырҙағолов* Рәсәй балаларын үлтереүгә йүнәлтелгән ВСУ снарядтарына яҙыуҙар яҙа, ә Тайфун Ҡоролтаевич уның һәм бисәһе Ульянаның ВСУ-ның Курск өлкәһенә үтеп инеүе, сит ил агенттары съезындағы эше, “Украина ныҡ торасаҡ. Ә Рәсәй юҡ” тигән һүҙҙәр яҙылған репортаждарына “лайк”тар ҡуя икән. Быны скриндар менән дәлилләй сығанаҡ.

Был ни тигән хәл?

* - сит ил агенты, экстремист, террорсы һәм халыҡ дошманы

⁉Күсмә цивилизацияларҙың Евразия музейы беҙҙә булыуы урынһыҙмы?

Ваҡыты-ваҡыты менән ошо һорауҙы интернет селтәрҙәрендә күтәреп торалар. Кемдер берәү яңыраҡ хатта был музейға

“Төбәктең ысын тарихын һанға һуҡмай, Көнъяҡ Уралдан ни өсөндөр “төп күскенселәр бишеген” әүәләргә тырышалар”,

- тип тә ғәйеп ташланы. Ысынлап та шулаймы?

Бынан 5 йыл элек, 2021 йылда, башҡорттарҙың этник тарихы һәм антропологияһы буйынса Өфөлә уҙғарылған фәнни сессияла уҡ совет осоро ғалимдарының башҡорттар – күсмә халыҡ, тигән фекеренә ҡараш үҙгәреүе тураһында әйтелде. Башҡорттар – ярым күсмә тормош алып барғанлығына дәлилдәр бар, тип белдерҙе тарихсылар. Шулай булғас, ни өсөн 2022 йылда Күсмә цивилизацияларҙың Евразия музейын төҙөү бойомға ашырыла башланы, тигән һорау тыуа. Сөнки беҙ ата-бабаларыбыҙҙың ошо ҙур ҡитғала, Европа менән Азия киҫешкән урында, төрлө шарттарға яраҡлашып йәшәүен инҡар итергә тейеш түгелбеҙ.

Ғөмүмән, башҡорт күсмә булған, йәки тик ултыраҡ тормош алып барған, тип ҡәтғи тороу урынһыҙ. Әле быуат ярым элек кенә лә ата-бабаларыбыҙ йәйгеһен йәйләүгә сығып, сәхрәлә йәшәп, кемеһе иген сәсеп, он тартып, күршеләге күсмә һәм ултыраҡ тормош алып барған башҡа халыҡтар менән тығыҙ аралашып йәшәгән. Тарих фәндәре докторы Булат Аҙнабаев әйтеүенсә, “күсмә цивилизациялар” тигәндә, дөйөм, киң фекер йөрөтөргә кәрәк. Күскенселәр ҙә бик төрлө, мәҫәлән, ҡаҙаҡтар һарыҡ аҫраған, башҡорттарҙа йылҡы малына өҫтөнлөк бирелгән, Урта Азия халыҡтары араһында хатта як көткәндәре лә бар.

“Әммә уларҙың бөтәһен дә дөйөм мәҙәни тип берләштерә. Цивилизация төшөнсәһе күберәк мәҙәниәткә ҡағыла, тип иҫәпләйем, һәм ул бөтә күсмә халыҡтар өсөн бер үк. Был йәмғиәткә, милеккә, ваҡытҡа, тормошҡа һәм үлемгә ҡараш – кешелек мәҙәниәтен характерлаған нәмә”,

- ти тарихсы Булат Аҙнабаев.

Башҡорттар мәҙәни аң буйынса күсмә халыҡтарға яҡын тора. Быға уларҙың яугирлығы ла бер дәлил. Хатта Рус дәүләтенә ҡушылған саҡта ла “хәрби хеҙмәт” тураһында килешеп, шул бурысты үтәп йәшәйҙәр. Һәм, әлбиттә, аш-һыуҙарыбыҙ ҙа хатта мәҙәни аңыбыҙ менән кемдәргә яҡыныраҡ тороуыбыҙға ишаралай: ҡымыҙ, ҡаймаҡ, ҡорот, уларҙы һаҡлау өсөн һаба һәм турһыҡтар. Был бик күп ултыраҡ тормош алып барған халыҡтарға хас булмаған күренеш.

Шул уҡ ваҡытта башҡорттарҙа солоҡсолоҡ, игенселек, мәғдәнселек тә үҫешкән. Ата-бабаларыбыҙ борондан ҡайһы урында ниндәй мәғдән барлығын белгән, оҫта зәргәрҙәр ҙә булған араларында. Ҡалалар ҙа төҙөгәндәр – Арҡайым, мәжүсилек осоронан ҡалған башҡа ҡомартҡылар ҙа бар – Ахун тораташтары. Йорттар һәм мәсеттәр ҙә төҙөлгән, тирмәләребеҙ ҙә һаҡланған.

Билдәле булыуынса, Күсмә цивилизацияларҙың Евразия музейын төҙөү тураһында Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров “Шүлгән-Таш” музей-ҡурсаулығын асҡан саҡта белдергәйне. Бына ошо ике музей башҡорт халҡының ярым күсмә йәшәү рәүешен сағылдырған төп тарихи урындар булып һынлана, беҙҙеңсә. Береһе – боронғо палеолит осоронан ошо ерҙә йәшәүебеҙҙе дәлилләй, икенсеһе – ирек һөйөүсән күсмә тормошҡа тартылыуыбыҙҙы, шул мәҙәниәтте асылыбыҙға яҡын күреүебеҙҙе сағылдыра.

Шуға ҡитғалар киҫелешендә урынлашҡан тыуған төйәгебеҙҙә донъя кимәлендәге тарихи объект буласаҡ заманса тағы бер музей барлыҡҡа килеүенә ҡаршы тороу – тарихи үткәндәребеҙҙең, асылыбыҙҙың бер мөһим өлөшөн күрмәмешкә һалышыуға, үҙебеҙҙе бер ҡалыпҡа индерергә тырышыуға бәрәбәр.
Булһын, төрлө яҡлап беҙҙе донъя кимәленә күтәргән эштәр эшләнһен, насармы ни?

Экссоветник, экс əллə кем, үҙ матур татар исемен йəмһеҙ ҡушматҡа үҙгəрткəн кемдер Башҡортостан Башлығынан һорау ала имеш.

Үҙ тормошонда тегендə бында һуғылып бер ни файҙа килтергəн йəки таланты менəн кешелəрҙең хөрмəтен яуламаған бер билдəһеҙ ҡатын Рəсəй кимəлендə танылған йондоҙға почетлы исем биргəнгə тауыш ҡуптарып ята икəн.

Ə һин кем һуң? Пэрок😀Бəрей?🫢

Едти итеп ҡарағанда почетлы исемдəр биреү ул таралған практика. Башҡа төбəктəр, хатта ил башлыҡтары ла был алымды ҡулланып теге йəки был йондоҙҙо үҙ орбитаһына ылыҡтыра. Ə йондоҙ үҙ билдəлелеге, əһəмиəте менəн ошо төбəк һəм ил менəн бүлешергə мəжбүр. Һəм ошо төбəктең билдəлелеге арта.

Һəм был исем биреү алымы шул илдə йəки төбəктə йəшəгəн, эшлəгəн сəнғəт кешелəренə бер ниндəй зыян килтермəй. Киреһенсə. Башҡортостан тураһында күберəк кеше белһə беҙҙең турала, беҙҙең артистар, республикабыҙ тураһында күберəк белəсəктəр.

Салауат Юлаев һәйкәлен реставрациялау: ваҡыт күрһәтте — был ҡарар дөрөҫ булды

Һәйкәлде реставрациялау кәрәклеге тураһында бәхәстәр күп булды. Ҡайһы берҙәр "тағы ла торасаҡ", "урынында ремонтлап була" тип ҡаршы сыҡты. Ләкин милли ҡомартҡыбыҙҙың әлеге торошо быларҙың барыһын да инҡар итә. Белгестәр һәйкәлде ентекле тикшереп, ҡорос конструкцияларҙың тутыҡҡанын, айырым деталдәрҙең иҫкергәнен асыҡланы. Реставрациялаусыларҙың береһе әйтеүенсә, һәйкәлдең хәле көтөлгәндән дә насарыраҡ булып сыҡты.

Бөгөн Өфөлә, Салауат Юлаев майҙанында, тиҫтәләп юғары квалификациялы белгес эшләй. Улар скульптураның һәр детален ат ҡиәфәтенән алып батыр ҡулындағы ҡамсыға тиклем ентекле тикшерә, таҙарта, етешһеҙлектәрҙе асыҡлай. Эште федераль мәҙәниәт министрлығында аттестация үткән, Рәсәй академия художество эгидаһы аҫтында эшләгән белгестәр алып бара. Уларҙың юғары кимәлдәге белеме һәм сит илдәрҙә ҙур тәжрибәһе бар.

Башлығыбыҙҙың ошо эшкә тотонорға баҙнат итеүе, яуаплылыҡ алыуы беҙгә Салауатты юғалтырға бирмәне, тип әйтергә лә була.

Тарихыбыҙҙың тере сағылышы булған был һәйкәл — беҙҙең хәтер, беҙҙең рух символы. Уны һаҡлау беҙҙең бурыс. Эш әле генә башланды, әммә ул дөрөҫ йүнәлештә алып барылыуы бөгөн инде ышаныс тыуҙыра.

Патриотик рухты нығытыуға йүнәлтелгән идеялар халыҡта тыуып ҡына тора. Уларҙы йыш ҡына Башҡортостан Башлығына ла тәҡдим итәләр.

📍 Бына бөгөн етәксенең “Бәйләнештә”ге сәхифәһендәге бер тәҡдим күҙгә ташланды: Ҡырмыҫҡалы районынан оҫта ҡуллы Рафаэль Ҡудашев атлы кеше Башҡортостанға... ЯҢЫ ГЕРБ эшләргә тәҡдим итеп ҡуйған.

“Ҡурай – халыҡтар батырлығы символы булараҡ ете уҡлы йәйәгә әүерелә, был ҡаһарманлыҡ һәм ил-ерҙе һаҡларға әҙерлекте сағылдыра”

– тип аңлата автор үҙе.

Ул республикаға хәрби герб эшләргә тәҡдим итә. Бының урынлы булыу-булмауы тураһында БР Йәмәғәт палатаһы рәйесе урынбаҫары, БР Башлығы эргәһендәге Дәүләт символикаһы буйынса комиссия ағзаһы Рәмил Рәхимовтан белештек:

🔺 “Герб берәү генә, уның икенсе, өсөнсө төрө булмай. Бер ҡайҙа һәм бер ҡасан булғаны юҡ, мөмкин дә түгел. Герб – ул республика символы, дәүләт символы. Ул берәү. Икенсе герб эшләү – хәрбиме, хәрби түгелме – ярамай.
Был осраҡта республика флагы өҫтөнә стилләштерелгән уҡтар эшләнгән. Әммә бының тәрән мәғәнәһе юҡ. Дәүләт символдары тураһындағы законға ярашлы, Башҡортостан Республикаһы флагы бер нәмәнең дә биҙәге, йәки берәй нәмәнең өлөшө була алмай. Флаг закон тарафынан яҡлана”,

- тип аңлатты Рәмил Насибулла улы.

Республикала закон буйынса раҫланған символдар бар. БР Флагы һәм Гербынан тыш муниципаль берәмектәрҙең гербтары булдырылған, геральдика комиссияһы республинаның хәрби берәмектәренең һәм “Башҡортостан” полкының байраҡтарын рәсми раҫлаған.

🔺 “Хәрби герб талап ителмәй. Башҡа символика үҙгәртелергә тейеш түгел”,

- тип һығымта яһаны белгес.

Талантлы һәм ижади яҡташтарыбыҙ күп һәм идеялары ла бихисап икәне аңлашыла. Шулай ҙа Башҡортостан Республикаһының дәүләт символдарына ҡағылышлы бындай мәсьәләгә етди ҡарау кәрәк шул.

Владимир Путин Рәсәй мосолмандарын изге Рамазан айын тамамлаусы Ураҙа байрамы менән тәбрикләне

Ил башлығының телеграммаһында былай тиелә:

Мосолман ойошмалары ғаилә институтын нығытыуға, йәштәрҙе тәрбиәләүгә фиҙаҡәр өлөш индерә, дәүләт һәм йәмәғәт структуралары менән конструктив диалог үҫешенә, патриотик, мәғариф, гуманитар инициативаларҙы тормошҡа ашырыуға арымай-талмай иғтибар бүлә. Әлбиттә, айырым рәхмәт һүҙҙәре – Ватан азатлығы һәм бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәшкән Ислам динен тотҡан яугирҙарыбыҙға, уларҙың туғандарына һәм яҡындарына ярҙам иткән мосолмандарға.

Үткәнен белмәгән — үҙен дә белмәҫ. Тарихһыҙ кеше — тамырһыҙ ағас кеүек: ҡайҙан үҫкәнен дә, ҡайҙа барырын да белмәҫ.